Nowym zagrożeniem w cyfrowym świecie stały się społeczności internetowe, które wykorzystują samotność i potrzebę przynależności, by wciągać młode osoby w przemocowe, szkodliwe działania. Wczesne rozpoznanie niepokojących sygnałów może pomóc przerwać ten mechanizm, zanim jego skutki staną się trudne do odwrócenia.
W ostatnich latach organizacje zajmujące się bezpieczeństwem w internecie ostrzegają o nowych zagrożeniach związanych z wykorzystaniem małoletnich. Są to tzw. sieci sadystycznego wykorzystania online (sadistic online exploitation) lub Com Networks (od community, społeczność), czyli społeczności skoncentrowane na wymuszeniach, przemocy oraz generowaniu szkodliwych treści, a nawet materiałów przedstawiających seksualne wykorzystanie dzieci (CSAM). Cechą charakterystyczną tych grup jest silna hierarchia i wyraźny podział ról. Wyższy status i kolejne dostępy do wysokopoziomowych kanałów komunikacji są przyznawane dopiero po udokumentowanym zaangażowaniu w przestępcze aktywności, które są jednocześnie elementem integrującym grupę, dającym jej członkom poczucie przynależności i więzi.
Zidentyfikowanych społeczności o podobnym profilu działania i przyjętej metodyce jest wiele. Niektóre mogą koncentrować się na wymuszeniach na tle seksualnym, inne na terroryzmie, przemocy w świecie fizycznym lub samookaleczeniach. Jeszcze inne na cyberprzestępczości lub łączeniu różnych rodzajów przestępstw. Członkami tych grup są sprawnie poruszający się w sieci młodzi dorośli oraz nastolatkowie, którzy na swoje ofiary wybierają głównie młodsze osoby zmagające się z problemami psychicznymi. Często są to osoby samotne, poszukujące wsparcia i zrozumienia w internetowych społecznościach tworzonych z myślą o wzajemnej pomocy.
Członkowie grup SOE są nakłaniani do masowego wykorzystania tych małoletnich z użyciem specyficznych funkcjonalności różnych platform i wyspecjalizowanych socjotechnik. Następnie część osób poszkodowanych jest „rekrutowana” do tych samych grup i poddawana manipulacji, która stopniowo skłania je do udziału w coraz bardziej drastycznych czynach. W efekcie ofiary mogą stać się kolejnymi sprawcami.
Mechanizm ten utrudnia działanie służb oraz dedykowanych organizacji. Wyzwaniem staje się właściwe zidentyfikowanie osób potrzebujących pomocy, ponieważ mogą one obawiać się konsekwencji prawnych związanych z czynami, do których zostały zmuszone lub nakłonione w wyniku manipulacji. Często różne aspekty działania grup Com będą trafiać do różnych komórek i organizacji, które nie zawsze wymieniają się informacjami – a pełen obraz sytuacji staje się jasny dopiero po połączeniu danych z różnych obszarów i platform komunikacyjnych. Jednocześnie warto zauważyć, że odpowiednie organy są informowane zazwyczaj na zbyt późnym etapie – gdy dojdzie już do produkcji CSAM lub fizycznej przemocy. Tymczasem problem zaczyna się znacznie wcześniej, od kontaktu ze szkodliwymi treściami, procesu manipulacji i stopniowych zmian w zachowaniu ofiar.
O zjawisku tego typu radykalizacji alarmują przede wszystkim organizacje działające w anglojęzycznej części internetu, jednak powoli pojawiają się pierwsze sygnały o podobnej działalności wśród polskiej młodzieży. W ostatnich tygodniach ABW zatrzymało dwóch chłopców udzielających się w szkodliwych społecznościach online, kojarzonych ze stylistyką nazistowską i ekstremistyczną – podobnie jak w przypadku wspomnianych wyżej grup. Już w ubiegłym roku opublikowano raport wskazujący na możliwość występowania tego zjawiska również w Polsce. Autorzy powiązali je z uzależniającymi mechanizmami stosowanymi przez platformy społecznościowe oraz przemianami relacji społecznych zachodzącymi wraz z rozwojem internetu, który w wielu obszarach pozostaje przestrzenią słabo uregulowaną prawnie. Raport zwraca również uwagę na możliwe wpływy z wrogich państw, które mogą mieć na celu destabilizację i instrumentalne wykorzystanie młodych osób w obszarze wojny hybrydowej.
Wśród zgłoszeń kierowanych do Dyżurnet.pl również odnotowano przypadek, w którym wskazano z nazwy popularne grupy tego typu. Dziecko natrafiło na nie podczas korzystania z anglojęzycznych sieci społecznościowych, co postanowił zgłosić zaniepokojony rodzic. W ostatnich tygodniach pojawiały się także zgłoszenia o grupie użytkowników posługujących się nazistowską stylistyką, udostępniających CSAM na różnych serwerach platformy Discord oraz wprowadzających do rozmów grupowych wulgaryzmy, obrażanie innych użytkowników oraz przemoc. Nie oznacza to jednak, że zjawisko jest bezpośrednio powiązane z głównymi grupami działającymi w tym temacie. Można zauważyć próby wewnętrznego ostrzegania się członków społeczności przed niepożądanymi kontaktami, jednak pełna i skuteczna moderacja jest bardzo trudna ze względu na łatwą i szybką możliwość tworzenia kolejnych kont i odtwarzania toksycznych społeczności.
Aby skutecznie przeciwdziałać zjawisku zorganizowanej, sadystycznej przemocy online, kluczowe jest budowanie świadomości jej istnienia wśród prawodawców organów ścigania, organizacji pomocowych, rodziców oraz młodzieży. Ponadto niezbędne są regulacje pozwalające skuteczniej interweniować u dostawców produktów cyfrowych oraz ograniczające rozprzestrzenianie się szkodliwych. Jednak do czasu ich wprowadzenia, wspierająca rola rodzica młodej osoby poruszającej się w środowisku cyfrowym jest trudniejsza – a zatem jeszcze bardziej istotna niż zazwyczaj.
Ważne, aby okazywać nieoceniające zainteresowanie treściami, które dziecko napotyka w internecie. Należy zwracać szczególną uwagę na zmiany zachowania występujące u młodej osoby: przede wszystkim samookaleczenia, krzywdę wyrządzaną zwierzętom domowym, ale także nietypowe zmiany nastojów i zamykanie się w świecie cyfrowym. Na początkowych etapach dziecko może nagle ukrywać swoją aktywność cyfrową, jednocześnie spędzając coraz więcej czasu online. Sprawcy będą wywierać presję na dziecko, żądać wykonywania „zadań” i pytania się grupy o pozwolenie w różnych codziennych sytuacjach. „Zadania” mogą obejmować samookaleczenia, przemoc wobec młodszego rodzeństwa lub zwierząt domowych, ale też różne „pranki” – mniej lub bardziej szkodliwe „żarty” czy wyzwania. Dziecko zaangażowane w przemocową grupę może zacząć używać ekstremistycznego języka i symboliki, zakrywać konkretne części ciała (ukrywając ślady samookaleczeń) i reagować przesadną złością lub strachem na odbieranie urządzeń ekranowych.
Należy okazywać dziecku wsparcie i pamiętać, że może być pod wpływem osób wyspecjalizowanych w technikach manipulacji i nakłanianiu dzieci do szkodliwych działań. Im wcześniej sytuacja zostanie wykryta i zgłoszona do odpowiednich instytucji, tym większa szansa na ograniczenie jej skutków. Jednak do wczesnego wykrycia niezbędne jest, by dziecko czuło, że może bez obaw opowiedzieć o tym, co dzieje się w jego życiu. Nie należy obwiniać młodej osoby za sytuację, w której się znalazła. W takich momentach potrzebne jest przede wszystkim zrozumienie i wspólne poszukiwanie pomocy. W razie potrzeby należy skorzystać z profesjonalnej pomocy psychologicznej, np. całodobowego, bezpłatnego i anonimowego Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 prowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę.
Niepokojące sytuacje i treści warto zgłaszać. W zależności od charakteru problemu można zgłosić je moderatorom serwisu, do punktu kontaktowego takiego jak Dyżurnet.pl lub, gdy istnieje podejrzenie popełnienia przestępstwa, bezpośrednio na policję.
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego. (2026, 18 września). Zatrzymanie dwóch 16-latków. Sprawa dotyczy radykalizacji i ekstremizmu. https://www.abw.gov.pl/pl/aktualnosci/2843,Zatrzymanie-dwoch-16-latkow-Sprawa-dotyczy-radykalizacji-i-ekstremizmu.html
Ciesiołkiewicz, K. (2026). Weaponizacja osób małoletnich i młodych dorosłych. Nowe zagrożenia dla bezpieczeństwa wewnętrznego. Uczelnia Korczaka, Centrum Analiz Społeczeństwa Informacyjnego. https://old.uczelniakorczaka.pl/wp-content/uploads/2026/06/WEAPONIZACJA_MATERIAL.pdf
Institute for Strategic Dialogue. (2025). Networks of harm: A victim-centric information resource on the 764 sextortion network. https://www.isdglobal.org/wp-content/uploads/2025/11/764_Networks-of-Harm-1.pdf
National Counterterrorism Innovation, Technology, and Education Center. (2025). Prosecuting nihilistic violent extremism: An examination of federal and state charges against 764 and related networks. University of Nebraska at Omaha. https://www.unomaha.edu/ncite/news/2025/12/img/prosecuting-nve-report.pdf
Thorn. (2026). Advancing response to sadistic online exploitation in networked youth environments: Insights & recommendations from the field. https://info.thorn.org/hubfs/Research/Thorn_SOEResponse_Report_2026.pdf
