Niebezpieczne wyzwania internetowe, hejt, radykalizacja czy treści promujące przemoc – zagrożenia pojawiające się w internecie mogą mieć poważne konsekwencje także poza nim. NASK, Ministerstwo Cyfryzacji oraz Związek Nauczycielstwa Polskiego rozpoczęły ogólnopolską kampanię „Zanim coś wydarzy się w realu, zareaguj w sieci”. Jej celem jest zwiększenie świadomości zagrożeń i zachęcenie do reagowania na niepokojące treści i zachowania w internecie. Ważną rolę w tych działaniach odgrywa zespół Dyżurnet.pl.
Internet jest ważną częścią codzienności dzieci i młodzieży. To przestrzeń komunikacji, rozrywki i budowania relacji, ale również miejsce, w którym mogą pojawiać się niebezpieczne zjawiska. Przemoc rówieśnicza, groźby, szkodliwe wyzwania internetowe czy treści promujące radykalizację nie zawsze pozostają wyłącznie w świecie cyfrowym. Mogą wpływać na postawy i zachowania młodych ludzi, a w niektórych przypadkach prowadzić do przemocy w świecie rzeczywistym.
Kampania zwraca uwagę na znaczenie wczesnego rozpoznawania niepokojących sygnałów i reagowania na nie, zanim zagrożenie się nasili. Jej przekaz skierowany jest przede wszystkim do nauczycieli, rodziców i opiekunów, którzy często jako pierwsi dostrzegają zmiany w zachowaniu młodych ludzi, ale nie zawsze wiedzą, jak właściwie zareagować.
Każde zgłoszenie ma znaczenie
Jednym z kluczowych elementów kampanii jest informowanie o możliwości zgłaszania nielegalnych i szkodliwych treści do zespołu Dyżurnet.pl, działającego w strukturach NASK.
Dyżurnet.pl to krajowy punkt reagowania na nielegalne treści w internecie. Przyjmujemy i analizujemy zgłoszenia od użytkowników oraz instytucji, współpracujemy z platformami internetowymi, organami ścigania i wymiarem sprawiedliwości, a także monitorujemy zagrożenia pojawiające się w przestrzeni cyfrowej.
Nie trzeba mieć pewności, że dana treść jest nielegalna, aby przekazać ją do analizy. Każde zgłoszenie jest weryfikowane przez analityków, którzy oceniają charakter materiału i podejmują odpowiednie działania.
Jednak znaczenie zgłoszeń nie ogranicza się wyłącznie do interwencji dotyczącej pojedynczego materiału.
Każde zgłoszenie to również źródło wiedzy o tym, co dzieje się w internecie. Analizując zgłaszane treści, możemy identyfikować nowe zagrożenia, obserwować zmiany zachodzące w środowisku cyfrowym oraz poznawać mechanizmy i schematy działania sprawców. Zgłoszenia pomagają nam rozpoznawać wykorzystywane przez nich platformy, sposoby nawiązywania kontaktu z potencjalnymi osobami pokrzywdzonymi czy kanały rozpowszechniania szkodliwych i nielegalnych materiałów.
Pojedyncza informacja może być częścią znacznie szerszego zjawiska. Dopiero zestawienie wielu zgłoszeń pozwala dostrzec powtarzające się wzorce, identyfikować nowe metody działania i lepiej zrozumieć skalę oraz charakter określonych zagrożeń.
Jest to szczególnie istotne w przypadku zjawisk rozwijających się w zamkniętych grupach na komunikatorach, do których dostęp mają wyłącznie ich uczestnicy. Zgłoszenia użytkowników mogą być wówczas jednym z niewielu sposobów uzyskania informacji o niebezpiecznych zachowaniach.
Wiedzę pozyskiwaną ze zgłoszeń wykorzystujemy nie tylko w bieżącej pracy analitycznej. Jest ona podstawą do rozwijania narzędzi wspierających wykrywanie i analizę niebezpiecznych treści, prowadzenia badań oraz przygotowywania publikacji i materiałów edukacyjnych. Pozwala również lepiej dostosowywać działania profilaktyczne do rzeczywistych zagrożeń, z którymi mierzą się użytkownicy internetu.
Dlatego zgłoszenie ma znaczenie nie tylko wtedy, gdy prowadzi do usunięcia konkretnej treści. Może pomóc nam zidentyfikować szerszy problem, lepiej zrozumieć jego mechanizmy i wypracować skuteczniejsze sposoby przeciwdziałania mu.
Coraz więcej zgłoszeń do Dyżurnet.pl
Skala zgłoszeń trafiających do Dyżurnet.pl systematycznie rośnie. Od stycznia do października 2025 roku zespół otrzymał ponad 14 tys. zgłoszeń dotyczących nielegalnych i szkodliwych treści w internecie. W analogicznym okresie 2026 roku było ich już ponad 20 tys. – to wzrost o ponad 40 procent.
Rosnąca liczba zgłoszeń pokazuje, jak istotne jest rozwijanie systemu reagowania na zagrożenia internetowe. Jednocześnie każde kolejne zgłoszenie poszerza naszą wiedzę o zjawiskach zachodzących w sieci i pomaga doskonalić podejmowane działania.
Jak reagować? Praktyczny poradnik nie tylko dla nauczycieli
W ramach kampanii przygotowano krótki poradnik „Zanim TO zdarzy się w realu. Jak reagować? Poradnik dla nauczycieli”, opracowany przez ekspertów Dyżurnet.pl i Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (OSE).
Choć publikacja skierowana jest przede wszystkim do nauczycieli, zawarte w niej informacje i wskazówki mogą być przydatne każdemu, kto ma kontakt z dziećmi i młodzieżą – rodzicom, opiekunom, wychowawcom czy osobom pracującym z młodymi ludźmi. Rozpoznawanie niepokojących sygnałów i odpowiednie reagowanie na zagrożenia w internecie to bowiem odpowiedzialność, która nie ogranicza się wyłącznie do środowiska szkolnego.
Poradnik zawiera praktyczne wskazówki dotyczące reagowania na niepokojące, szkodliwe i nielegalne treści w internecie. Wyjaśnia, jak zgłosić materiał do Dyżurnet.pl, co dzieje się ze zgłoszeniem oraz dlaczego każda przekazana informacja ma znaczenie.
W ramach kampanii do szkół trafią plakaty z kodem QR kierującym do poradnika. Materiał będzie również dystrybuowany w formie elektronicznej i wraz z „Głosem Nauczycielskim”.
Uzupełnieniem materiałów kampanii jest przygotowana przez OSE publikacja „Hejt, radykalizacja i ekstremizm. O wpływie środowiska cyfrowego na postawy młodych ludzi”, poświęcona mechanizmom tych zjawisk i sposobom reagowania na nie.
Nie ignoruj. Zgłoś.
Nie każda niepokojąca sytuacja w internecie prowadzi do przemocy, ale bagatelizowanie sygnałów ostrzegawczych może utrudniać udzielenie pomocy na odpowiednim etapie. Dlatego tak ważne jest budowanie świadomości zagrożeń i reagowanie na treści, które budzą niepokój.
Zgłoszenia do Dyżurnet.pl są anonimowe. Można je przekazać poprzez formularz na stronie internetowej, wiadomość e-mail na adres [email protected] lub aplikację mObywatel.
Zgłoś niepokojącą treść do Dyżurnet.pl
Więcej informacji o kampanii można znaleźć na stronie NASK.
