Definicja i formy cyberprzemocy

Cyberprzemoc to przemoc z wykorzystaniem urządzeń elektronicznych, takich jak telefony komórkowe, laptopy, tablety oraz internet. Podobnie jak w przypadku tradycyjnych form przemocy, charakteryzuje ją nierównowaga sił między sprawcą a osobą pokrzywdzoną oraz powtarzalność działań mających na celu wyrządzenie krzywdy drugiej osobie (Cyberprofilaktyka).

Cyberprzemoc może przybierać różne formy, między innymi:

• Agresję słowną – publikowanie obraźliwych i wulgarnych komentarzy lub postów, wyzywanie za pomocą komunikatorów internetowych, kierowanie gróźb.
• Publikowanie kompromitujących materiałów – zamieszczanie zdjęć lub nagrań o charakterze poniżającym bez zgody osoby przedstawionej, również materiałów zmodyfikowanych przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji.
• Cyberprzemoc o charakterze seksualnym – szantaż na tle seksualnym oraz publikowanie intymnych materiałów bez zgody osoby, której dotyczą.
• Kradzież tożsamości – bezprawne pozyskiwanie i wykorzystywanie danych osobowych, kont lub profili internetowych w celu podszywania się pod inną osobę.
• Wykluczanie z grupy rówieśniczej – celowe pomijanie lub usuwanie danej osoby z grup internetowych i komunikatorów.
• Tworzenie tzw. hate pages – zakładanie profili lub stron służących wyłącznie do publikowania treści poniżających konkretną osobę.

W sprawach związanych z cyberprzemocą często dochodzi również do ujawniania danych osobowych osoby doświadczającej hejtu, a niekiedy także członków jej rodziny. Publikowanie informacji o miejscu zamieszkania czy innych danych przy jednoczesnym kierowaniu gróźb może wywoływać realne poczucie zagrożenia.

Skala zjawiska cyberprzemocy wobec dzieci i nastolatków

Dyżurnet.pl regularnie otrzymuje zgłoszenia dotyczące różnych form cyberprzemocy od dzieci i młodzieży, ich rodziców, opiekunów oraz pracowników szkół.

Z badań „Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców” przeprowadzonych przez NASK wynika, że:

• 29% dzieci i młodzieży doświadczyło wyzywania w internecie,
• 19% ośmieszania,
• 18% poniżania,
• 13% szantażowania.

Badacze zwracają uwagę również na 17% odpowiedzi „trudno powiedzieć”, co może świadczyć o problemach młodych ludzi z rozpoznaniem i nazwaniem doświadczanych form cyberprzemocy (Ładna, red., 2025, s. 68-69).

Badanie pokazuje także, że dla części nastolatków cyberprzemoc nie ma charakteru incydentalnego. 10% respondentów deklarowało, że doświadcza jej raz lub kilka razy w miesiącu, a 7% raz lub kilka razy w tygodniu (Ładna, red., 2025, s. 73).

Szon patrole

W 2025 roku Dyżurnet.pl otrzymał wiele zgłoszeń dotyczących profili w mediach społecznościowych określanych jako „szon patrole”. Po analizie ich zawartości i monitoringu zjawisko zostało zaklasyfikowane jako forma cyberprzemocy rówieśniczej.

Ataki koncentrowały się głównie na wyglądzie fizycznym, który według badań NASK jest najczęściej wskazywanym powodem cyberprzemocy (Ładna, red., 2025, s. 75).

Nastolatki zakładały anonimowe konta służące obrażaniu i poniżaniu rówieśników. Charakterystyczne były nazwy zawierające obraźliwe określenia, takie jak „szony”, „babiarze” czy „cwele”, połączone z nazwą szkoły lub miejscowości. Na profilach publikowano zdjęcia dzieci bez ich zgody, zamieszczano obraźliwe komentarze, a nawet organizowano konkursy na „największego szona” lub „największego babiarza”.

Konta były najczęściej prywatne, co ograniczało dostęp osobom dorosłym, takim jak rodzice czy nauczyciele. Dzięki temu przemocowe treści pozostawały często niezauważone przez osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo dzieci. Dyżurnet.pl regularnie zgłaszał tego typu profile administratorom serwisów społecznościowych w celu ich usunięcia.

Reakcja dzieci i nastolatków na przemoc

Niepokojące jest, że aż 47% dzieci i nastolatków, które doświadczyły cyberprzemocy, nie poinformowało o tym nikogo (Ładna, red., 2025, s. 76). Oznacza to, że wiele młodych osób mierzy się z problemem samodzielnie, bez wsparcia bliskich lub specjalistów.

Spośród badanych:

• 19% szukało pomocy wśród znajomych,
• 15% zwróciło się do rodziców lub opiekunów prawnych.

Jeszcze mniej osób zgłosiło problem administratorowi serwisu, psychologowi, pedagogowi szkolnemu lub nauczycielowi (Ładna, red., 2025, s. 77).

Dane te mogą wskazywać na niski poziom zaufania do dorosłych oraz instytucji pomocowych.

Skutki cyberprzemocy

Doświadczanie cyberprzemocy może prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji psychicznych i społecznych. Dziecko może odczuwać:

• smutek i lęk,
• obniżone poczucie własnej wartości,
• problemy z samooceną,
• trudności w relacjach z innymi ludźmi,
• izolację społeczną.

Mogą pojawić się również objawy somatyczne, takie jak bóle brzucha czy problemy ze snem. Długotrwałe narażenie na cyberprzemoc może zwiększać ryzyko wystąpienia depresji, myśli rezygnacyjnych oraz zachowań suicydalnych.

Jak rozmawiać z dziećmi i nastolatkami, które doświadczyły cyberprzemocy?

• Nie oceniaj i nie obwiniaj dziecka za sytuację, w której się znalazło. W trudnym momencie potrzebuje ono przede wszystkim wsparcia i zrozumienia.
• Wspólnie zastanówcie się nad możliwymi działaniami. Porozmawiaj z dzieckiem o zgłoszeniu cyberprzemocy administratorowi serwisu, do Dyżurnet.pl, a w razie potrzeby również Policji lub prokuraturze.
• Poinformuj dziecko o możliwości skorzystania z profesjonalnej pomocy psychologicznej, np. Telefonu Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 prowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę. Pomoc jest całodobowa, bezpłatna i anonimowa. W niektórych sytuacjach warto rozważyć także długoterminowe wsparcie terapeutyczne.

Artykuł pochodzi z Raportu Rocznego 2025 Dyżurnet.pl 

Bibliografia

1. Cyberprofilaktyka. Cyberprzemoc – czym jest i jak rozmawiać o niej z dzieckiem. Dostęp: https://cyberprofilaktyka.pl/blog/cyberprzemoc–czym-jest-i-jak-rozmawiac-o-niej-z-dzieckiem_i27.htm
2. Ładna A. (red.). (2025). Nastolatki. Raport z ogólnopolskiego badania uczniów i rodziców. Warszawa: NASK – Państwowy Instytut Badawczy. s. 68-77.