Wakacje w pełni – nie oznacza to jednak urlopu od bezpieczeństwa najmłodszych w sieci. Czas wolny od szkoły to często czas spędzany przed ekranem – przeznaczony na granie on-line, kontakty z rówieśnikami na komunikatorach czy poznawanie nowych znajomych. Jakie wiążą się z tym zagrożenia?

W ramach inicjatywy Cyfrowy Skaut wspieranej przez NASK, nasi eksperci przeprowadzili warsztaty dla kilkuset zuchów i harcerzy obozujących w Szklarskiej Porębie. To dobra okazja, aby porozmawiać z dziećmi i młodzieżą o tym, jak korzystają z urządzeń mobilnych i czym jest dla nich bezpieczny internet.

Jednym z najczęściej poruszanych tematów przez uczestników wszystkich grup wiekowych była prywatność w internecie. Gry on-line w trybie multiplayer, komunikatory czy zdobywające ponownie po latach popularność czaty – to potencjalnie możliwość nawiązania ciekawych znajomości chociażby na podstawie wspólnych zainteresowań. Nie można jednak zapomnieć, że komunikacja on-line rządzi się swoimi prawami. Na czacie czy podczas rozmowy w komunikatorze łatwo jest podszyć się pod inną osobę, a nawet zbudować fałszywą tożsamość.

Nawet zdjęcia mogą nie być wystarczającą gwarancją, że faktycznie rozmawiamy z tym, za kogo podaje się osoba po drugiej stronie. Zdjęcia mogą być wykradzione z czyjegoś profilu, przerobione lub nawet wygenerowane przez sztuczną inteligencję – istnieją w internecie bezpłatne narzędzia, które umożliwiają takie działania.

Warto więc uczulić najmłodszych na to, jak rozmawiać z osobami poznawanymi on-line. Nie powinni oni w konwersacjach podawać prywatnych informacji o sobie i rodzinie (takich jak miejsce zamieszkania, numer telefonu, szkoła, do której uczęszczają czy miejsce pracy rodziców). Jeśli ktoś ma złe zamiary przy kontakcie z dzieckiem w internecie, czasem nawet strzępki informacji konsekwentnie i umiejętnie „wyciągane” od rozmówcy mogą wystarczyć do realizacji celu. Złym pomysłem jest także wysyłanie zdjęć, na których może być widoczny wizerunek dziecka czy inne szczegóły z jego życia. Wśród najmłodszych popularne są aplikacje pozwalające na przesyłanie zdjęć i filmów, które wyświetlają się u odbiorcy jedynie przez kilka sekund, a następnie znikają z ekranu. Użytkownicy tych aplikacji często przekonani są o „ulotności” takich materiałów – nie biorą oni pod uwagę choćby tego, że odbiorca może zrobić zrzut ekranu czy przechwycić oglądany materiał wideo. Nawet jeśli aplikacja informuje o takim działaniu nadawcę, istnieją sposoby na obejście tego zabezpieczenia. Choć brzmi to jak utarty slogan, hasło „w internecie nic nie ginie” jest niezwykle prawdziwe. Jeden materiał, wysłany w zamierzeniu tylko na kilka sekund, może pozostać na serwerze usługi przez co najmniej kilka lat. W dodatku może zostać utrwalony przez odbiorcę, a następnie przesyłany dalej lub umieszczany w innych miejscach w internecie. Usuwanie każdej kopii, która będzie pojawiać się on-line może przypominać walkę z wiatrakami.

Dlatego bardzo ważna jest kontrola rodzicielska. Funkcje oferowane przez popularne aplikacje stworzone do tego celu są niezwykle pomocne – ale stosuj je z rozwagą, aby nie utracić zaufania pociechy. Żadna z tych funkcji nie zastąpi partnerskiej rozmowy – dlatego najlepszą formą kontroli rodzicielskiej jest aktywne uczestniczenie w życiu dziecka.

Pamiętaj o kilku zasadach:
– ustal wspólnie z dzieckiem zasady korzystania z internetu – choć rozmowa o normach i zakazach może być trudna, to pielęgnowanie więzi poprzez wpajanie wartości jest niezwykle ważne
– bądź dla dziecka partnerem, a nie strażnikiem; słuchaj uważnie i spróbuj wczuć się w jego sytuację
– śledź trendy w internecie wśród najmłodszych – sprawdzaj w sklepach, jakie aplikacje są najpopularniejsze; przydatne będą także raporty Dyżurnet.pl i Akademii NASK
– jeśli dziecko podzieli się z Tobą problemem, nawet takim który powstał przez jego brak roztropności w internecie, nie eskaluj w nim poczucia winy – przede wszystkim okaż wsparcie i skup się na znalezieniu wyjścia z sytuacji
– jeśli Ty lub dziecko potrzebujecie wsparcia psychologicznego, możecie skorzystać z bezpłatnego, anonimowego telefonu zaufania (tel. 116 111 dla dzieci i 800 100 100 dla rodziców i opiekunów)
– treści nielegalne i zagrażające bezpieczeństwu dziecka w internecie możesz zgłosić za pomocą formularza Dyżurnet.pl, mailowo pod adresem [email protected] lub telefonicznie – 801 615 005