Aplikacje mobilne już od wielu lat towarzyszą ludziom w codziennym życiu, przez co w dużym stopniu mają wpływ na aspekt bezpieczeństwa użytkowników online. Interfejs tych produktów staje się coraz prostszy i coraz bardziej intuicyjny w obsłudze, pozwala to na używanie ich przez najmłodszych użytkowników, którzy nawet jeszcze nie potrafią czytać i pisać. Coraz więcej dzieci korzysta z aplikacji na swoich lub należących do rodziców urządzeniach. Dorośli powinni jednak zachować szczególną czujność w przypadku używania przez dzieci aplikacji. Na co powinni zwrócić uwagę? Przeczytajcie!

Często aplikacja spełnia wiele celów oraz zaspokaja wiele potrzeb – obok rozrywki znajdują się w nich takie elementy, jak edukacja lub umożliwienie kontaktu, dlatego trudno niektóre z nich przypisać do konkretnej kategorii. Pod względem potrzeb najmłodsi nie różnią się od dorosłych i dlatego chętnie sięgają po produkty, które są przeznaczone dla starszych grup wiekowych. Dodatkowo dzieci starają się sprawiać wrażenie starszych i zdarza się, że nie respektują ograniczeń wiekowych nałożonych przez twórców aplikacji oraz platformy dystrybucyjne. Dość powszechnie dzieci w wieku 7-8 lat posiadają konta w aplikacjach przeznaczonych dla osób powyżej 13 roku życia. Z najnowszych badań NASK „Nastolatki 3.0” wynika, że większość nastolatków każdego dnia spędza w sieci blisko 5 godzin czasu wolnego, poza nauką. Ten trend dotyczy coraz młodszych dzieci. Można przypuszczać, że znaczna część z tych blisko 5 godzin w sieci służy do używania popularnych aplikacji. Niestety, mała świadomość opiekunów na temat popularnych aplikacji, czy też tego w jaki sposób prawidłowo konfigurować urządzania i profile dzieci, aby ograniczyć kontakt z nieodpowiednimi treściami wpływa na to, że dzieci i młodzież korzystają z aplikacji bez podstawowych ustawień prywatności mających na celu zabezpieczenie ich przed niewłaściwymi dla nich treściami, czy też kontaktem z nieznajomym.

Wybór aplikacji, z której może korzystać dziecko nie jest łatwy dla jego opiekunów. Atrakcyjny interfejs, popularność korzystania wśród rówieśników dziecka, brak czasu i małe kompetencje cyfrowe dorosłych to wszystko sprawia, że rodzice lub opiekunowie nie są w stanie należycie dokonać weryfikacji. Dlatego, zanim dorośli zgodzą się na używanie przez dziecko danej aplikacji powinni dowiedzieć się o niej jak najwięcej, najlepiej byłoby, aby ją sami „przetestowali”.

Korzystanie z nieodpowiednich aplikacji może narazić najmłodszego użytkownika na:
• kontakt z nieodpowiednimi – szkodliwymi i nielegalnymi treściami;
• kontakt z niebezpiecznymi osobami;
• dystrybucję materiałów przedstawiających dziecko w nieodpowiednim świetle, np. przerobione zdjęcia
• ujawnienie i wyciek prywatnych informacji
• utrwalanie niebezpiecznych zachowań i nawyków, np. niebezpieczne challenge
• nadużycia finansowe – niekontrolowane zakupy lub mikropłatności w aplikacjach
• zainfekowanie sprzętu/urządzenia – może się zdarzyć, że dziecko kliknie w link prowadzący do pobrania złośliwego oprogramowania

Rozwój technologiczny, który nierzadko może być trudny do śledzenia i rozumienia przez rodziców, ale również edukatorów oraz regulatorów, powoduje że część odpowiedzialności za bezpieczeństwo przerzuca się na twórców aplikacji oraz urządzeń końcowych, którzy są również coraz bardziej świadomi różnych aspektów bezpieczeństwa. Jednak to nie zwalnia rodziców i opiekunów z czujności i faktycznej troski o to, z jakich aplikacji oraz w jaki sposób korzysta dziecko.

Pozwalając dziecku na korzystanie z aplikacji warto, aby opiekunowie „przeszli” ją osobiście – warto zwrócić uwagę na treści jakie są zawarte w aplikacji i kto jest ich twórcą, czy przed zamieszczeniem przechodzą weryfikację, np. przez administratora oraz to, jak łatwe jest wyszukanie treści nieprzeznaczonych dla dzieci, w grach warto sprawdzić czy język postaci lub innych użytkowników jest odpowiedni dla młodszych dzieci oraz czy nie są zawarte nagłe lub agresywne sceny, które mogą dziecko wystraszyć.

Na co jeszcze warto zwrócić szczególną uwagę?
• czy aplikacja oferuje opcję utworzenia „nadkonta” dla rodzica, pozwalającego na dostęp do konta dziecka oraz edycję ustawień;
• jakie są dostępne ustawienia prywatności – jakie ustawienia są wprowadzone automatycznie przy instalacji aplikacji;
• czy aplikacja pokazuje dane lokalizacyjne innym użytkownikom – są to dane wrażliwe, więc warto zadbać o to kto i kiedy ma dostęp do takiej informacji o podopiecznym;
• czy aplikacja umożliwia kontakt z nieznajomym – nigdy nie ma pewności kim jest osoba „po drugiej stronie”, czy każdy ma możliwość napisania wiadomości do każdego, w tym do naszego dziecka;
• czy jest możliwość ustawienia konta jako prywatnego ograniczającego widoczność informacji osobom postronnym;
• czy są dostępne zakupy w aplikacji – może to skutkować wyłudzeniami finansowymi lub niekontrolowanymi zakupami dokonywanymi przez dziecko;
• czy aplikacja wymusza użycie jej w określonym momencie – może to być szkodliwe dla dziecka z powodu możliwości wywoływania poczucia straty, gdy np. użycie aplikacji w konkretnym momencie skutkuje otrzymaniem jakiegoś rodzaju „bonusu”/”nagrody”, może to prowokować do nadmiernego skupiania się na aplikacji, kontrolowania kiedy, należy jej użyć, zbytniego angażowania się dziecka w daną aplikację;
• czy istnieje możliwość wprowadzenia ograniczenia czasowego dla korzystania z danej aplikacji.

Do wyboru aplikacji dla dzieci należy podejść świadomie, przede wszystkim zapoznając się z treściami w niej dostępnymi, z którymi będzie miało lub mogło mieć kontakt dziecko. Ważne jest również, aby mimo wszystko respektować ograniczenia wiekowe zawarte w regulaminie aplikacji, ponieważ zostały one umieszczone tam w celu zapewnienia bezpieczeństwa użytkownikom. Jeżeli rodzic zgadza się na używanie aplikacji przez dziecko przeznaczonej dla dzieci starszych powinien uczestniczyć w tym, być przy dziecku obecny, zainstalować tę aplikację na swoim urządzeniu, które tylko czasowo będzie udostępniał dziecku. Wówczas ma szansę w pełni skontrolować to, co dziecko robi, ogląda, jak korzysta z danej aplikacji, która jest przeznaczona dla osób powyżej jego wieku.
Statystyki zespołu Dyżurnet.pl pokazują wzrost treści diagnozowanych jako materiały erotyczne samodzielnie wytworzone przez dzieci – porównując rok do roku, liczba incydentów, w których materiały zostały prawdopodobnie wytworzone przez osoby małoletnie wzrosła z 202 w roku 2019 do 355 w roku 2020, część z takich materiałów jest udostępnianych m.in. przez popularne wśród młodzieży aplikacje.